گفت و گو با بیژن یاور، دبیر گروه ایران شناسی انتشارات مدرسه

7 ماه پیش

انتقال میراث فرهنگی، هدف اصلی ماست

به گزارش روابط عمومی انتشارات مدرسه: گروه‌های علمی تولید محتوای انتشارات مدرسه  سعی دارند تا کتاب‌های علمی و آموزشی همسو با محتوای کتاب درسی را دراختیار دانش‌آموزان و معلمان قرار دهند. درهمین راستا تاکنون ۱۸ گروه علمی در این انتشارات تشکیل شده است و کتاب‌های زیادی را در دست تالیف و انتشار دارند. گروه  ایران‌شناسی ، یکی از گروهایی است که با دبیری بیژن یاور در انتشارات مدرسه فعالیت دارند.  یاور استاد دانشگاه و نویسنده کتاب های علمی و آموزشی است. این نویسنده دارای بیش از ۴۰ کتاب و جزوه رسمی دانشگاهی بوده و بیش از ۹۵ مقاله علمی ملی و بین المللی وهمچنین بیش از ۹۰ تقدیرنامه در خصوص کارمند نمونه، استاد نمونه در زمینه فعالیت های آموزشی و پژوهشی، کتاب ها و مقالات برگزیده، موفقیت های ملی و بین المللی، کمیته داوری وهیات علمی کنفرانس های معتبر ملی وبین المللی و نمونه های مشابه در کارنامه خود دارد.

گروه ایران شناسی ازچه سالی تشکیل شده است و چه هدفی را دنبال می کند؟

کلام خود را با حدیثی نبوی از پیامبر رحمت، حضرت نبی مکرم اسلام صل الله علیه وآله و سلم آغار کنم، ایشان می‌فرمایند: “دانش اگر در ثریا هم باشد مردانی از سرزمین پارس بر آن دست خواهند یافت”.

تجربه گروه ایران‌شناسی به حدود سال ۱۳۷۹ در واحد تولید کتاب دفتر انتشارات کمک آموزشی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش بر می‌گردد. در آنجا کارگروه‌های تخصصی به تولید محتوای آموزشی در قالب کتاب‌هایی که به شکل مجموعه‌های مجزا تولید می‌شد می‌پرداختند. تقریبا حوالی سال‌های ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ بود که بنا به سیاست‌های آن روز دفتر، تولید در این کارگروه‌ها بتدریج کمرنگ شده و فعالیت‌های واحد تولید کتاب متوقف گردید.

در دور جدید و در زمان مسوولیت مدیرعامل وقت حمیدرضا شاه‌آبادی، کارگروه‌های تخصصی تولید محتوا مجددا احیا شده و این گونه بود که در اواخر سال ۱۳۹۵ گروه ایران‌شناسی کلید خورد و فعالیت رسمی خود را از ابتدای سال ۱۳۹۶ آغاز کرد و تا به امروز یک سال و اندی است که گروه ایران شناسی انتشارات مدرسه فعالیت خود را آغازنموده است.

هدف اصلی گروه ایران شناسی، شناساندن جلوه‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، طبیعی، کالبدی و سیاسی سرزمین پهناور و زیبای ایران است. از سایر اهداف این گروه می‌توان به تقویت احساس خودباوری، تقویت حس تعلق خاطر به ایران و نمایش جلوه‌های تلاش مردم در سرزمین پهناور ایران و نمونه های مشابه اشاره کرد. ایجاد دست ورزی و مشارکت و فعال نمودن ذهنی مخاطبان از جمله نشانگر هایی می‌باشد که کتاب را از حالت یکنواختی خارج کرده و سعی در همراه کردن مخاطب دارد.

گروه ایران شناسی در حال حاضر، دو مجموعه اصلی تولید می‌نماید که عبارتند از مجموعه‌های “دوستت دارم ایران” و “فرزندان ایرانیم” که در جای خودش به این دو مجموعه ارزشمند خواهم پرداخت.

این گروه با دارا بودن گروهی حرفه‌ای متشکل از افراد باتجربه در خصوص ایران‌شناسی، آثار پیشنهادی از خارج از انتشارات مدرسه که مقرر است در این انتشارات به زیور طبع آراسته شود را مورد بررسی قرار می‌دهد و میزان انطباق آن با سیاست‌های بالادستی را بررسی می‌کند و در صورت مناسب تشخیص داده شدن آن را به مراحل تولید ارسال می‌نماید.

  

تاکنون چه کتاب‌هایی را چاپ کرده‌اید؟

در دوره قدیم از این مجموعه، کتاب‌های استان‌های آذربایجان شرقی تالیف عبدالمجید نجفی، خوزستان تالیف فرهاد حسن زاده، فارس تالیف بهمن پگاه راد، کردستان تالیف احمد امانی، گیلان تالیف محمود پوروهاب، هرمزگان تالیف جمشید خانیان ویزد تالیف حسین فتاحی چاپ شده بود. در دوره جدید در انتشارات مدرسه کتاب های استانی مجموعه دوستت دارم ایران در همان راستا، اما با ساختار وقالبی جدید متناسب با ذائقه مخاطبان در دست تولید است که مبتنی بر شیوه نامه ای متناسب طراحی گردیده است.

همان گونه که پیش از این نیز توضیح داده شد، گروه ایران شناسی در دوره جدید، دیر زمانی نیست که فعالیت خود را آغاز نموده است علی ایحال با توجه به زمان اندک سپری شده از تشکیل شدن این گروه، ۶ کتاب از “مجموعه دوستت دارم” ایران طبق برنامه ریزی های گروه برای سال ۱۳۹۷ در مرحله آماده سازی قرار گرفته است و در آینده ای نزدیک شاهد انتشار آنها خواهیم بود. این ۶ کتاب شامل کتاب های مربوط به استان های آذربایجان غربی تالیف علی ناصری، اردبیل تالیف داوود غفارزادگان، ایلام تالیف مرتضی حاتمی، کرمانشاه تالیف مهناز فتاحی، گلستان تالیف یوسف قوجق، قم تالیف مجید ملامحمدی می‌شود. کتاب استان‌آذربایجان غربی تالیف محمد عزیزی نیز در آخرین مراحل بازنویسی و اصلاح متن است.

مخاطب کتاب‌های شما چه کسانی هستند؟

مخاطبان کتاب‌های استانی از مجموعه “دوستت دارم ایران” دانش‌آموزان دوره ابتدایی یعنی گروه سنی” ج” و کتاب‌های اقوام از مجموعه “فرزندان ایرانیم” دانش‌آموزان متوسطه یک و دو، گروه سنی “د” و “ه” هستند.

اما به طور کلی با توجه به گروه‌های سنی، کلیه دانش‌آموزان این سرزمین و علاقه‌مندان به ایران‌شناسی در این گروه سنی که در کشورهای دیگر به زبان شیرین فارسی سخن می‌گویند و علاقه‌مندان به فرهنگ و ادب فارسی می‌توانند از این مجموعه‌ها استفاده نمایند.

لطفا در مورد جزئیات محتوایی این مجموعه ها بیشتر توضیح دهید.

نخستین مجموعه ای که در گروه ایران شناسی در دست اقدام بوده ومسبوق به سابقه نیز است و نمونه هایی در دوره قدیم (سال ۱۳۷۹) در دفتر انتشارات کمک آموزشی تولید شده است مجموعه “دوستت دارم ایران” است. مجموعه دوستت دارم ایران، مجموعه ای است که هدف کلی آن معرفی ابعاد طبیعی، تاریخی، فرهنگی و اقتصادی استان های کشور به دانش آموزان دوره ابتدایی (گروه سنی ج) به صورت مصور است.

در هر کتاب که مربوط به یک استان می شود چهار فصل در نظر گرفته شده است که در هر فصل مطالبی در نظر گرفته می شود که عبارتند از:

الف) فصل “تابلوی طبیعت” که به “طبیعت” استان می پردازد، شامل مواردی مانند کوهستان ها، دره ها، غارها، دریاچه ها، رودها، آبشارها، چشمه ها، جنگل ها، پوشش گیاهی وگل ها، حیات جانوری و نمونه های مشابه شاخص در استان می شود.

ب) فصل “یادها و یادگارها” روی “تاریخ” استان متمرکز می شود که شامل مکان ها و بناهای باستانی، سنگ نوشته ها، حجاری ها، مجسمه ها، نسخه های خطی، سکه ها و ظروف به دست آمده از کاوش های باستان شناسی، کتیبه ها وموارد مشابهی که در استان به خوبی شناخته شده است می شود.

ج) فصل “ریشه ها و برگ ها” که اطلاعاتی در خصوص “فرهنگ” ارائه می نماید که از آن جمله اند: زیارتگاه ها، مساجد، کلیساها، لباس های محلی، ضرب المثل ها، شیوه های معماری سنتی، جشن های محلی، غذاهای سنتی، چهره های محلی، بازی های محلی، کتابخانه ها، مدارس، دانشگاه ها و نمونه های مشابه شناخته شده در استان

د) فصل “پنجره های زندگی” که به “صنعت و کشاورزی” استان می پردازد و شامل مواردی مانند صنایع دستی و ماشینی، کشاورزی، معادن، باغداری، دامداری، سدها، فرودگاه ها، راه ها، بنادر و نمونه های شاخص در استان می شود.

لذا همان طوری که می بینید این مجموعه در عین اختصار اطلاعات جالبی را در اختیار دانش آموزان عزیز وجویای علم و دانش قرار می دهد.

مجموعه “دوستت دارم ایران”، دارای ویژگی هایی است که از جمله آن می تون به مواردی مانند: تاکید بر زیبایی ها و وجوه مثبت استان، بهره گیری از نویسندگان با تجربه بومی، بهره گیری از اطلاعات مبتنی بر منابع و مراجع معتبر، ایجاد زمینه فعالیت وخلاقیت در مخاطبان به طور مثال دست ورزی، مشارکت دادن مخاطبان در تولید مفاهیم کتاب (فعال بودن ذهنی)، آمیختگی عنصر عکس و نقاشی با متن “۳/ ۱ متن –  ۳/۲ تصویر”، نثر و زبان روان، ساده، جذاب و متناسب با واژگان پایه مخاطبان، درونمایه آموزشی متن (غیر داستانی) با استفاده از ایده ها و تکنیک های جذاب (Non Fiction)، تقویت حس خودباوری، تقویت حس تعلق خاطر به کشور و محیط زیست اشاره نمود. حجم کتاب ۳۶ صفحه و قطع آن نیز خشتی می باشد

مجموعه فرزندان ایرانیم چه تفاوتی با مجموعه دوستت دارم ایران دارد؟

مجموعه دومی که در گروه ایران شناسی به آن پرداخته می شود و سابقه قبلی نداشته و طرحی  کاملاً جدید است مجموعه “فرزندان ایرانیم” است. در این مجموعه در هر کتاب به یک قوم پرداخته می‌شود. به طور مثال “من ترک ایرنیم” از مجموعه “فرزندان ایرانیم”. در مرحله اول در خصوص اقوام ایرانی به ۶ قوم ایرانی پرداخته خواهد شد که عبارتند از: اقوام، ، بلوچ، ترک، عرب، کرد،گیلک، لر، مازنی

دو نمونه از مجموعه مورد نظر یعنی کتاب‌های “من لر ایرانیم” تألیف خانم زهرا حیدری و “من گیلک ایرانیم” تألیف آقای محمود پوروهاب از مجموعه “فرزندان ایرانیم” نوشته شده و در مرحله کارشناسی بوده و کتاب‌های “من ترک ایرانیم” تألیف علی اکبر والایی، “من کرد ایرانیم” تالیف رضا موزونی ” و “من بلوچ ایرانیم” تألیف زینب سنچوری در مرحله تألیف است.

هدف اصلی مجموعه “فرزندان ایرانیم”، آشنایی کودکان و نوجوانان با اقوام ایرانی در عین اعتقاد به همبستگی اجتماعی و هویت اسلامی –  ایرانی است.

از جمله اهداف جزئی‌تر این طرح می‌توان به تقویت هویت اسلامی، ملی و بومی وتأکید بر همبستگی و وحدت دینی، ملی و سرزمینی در عین وجود تفاوت های فرهنگی، زبانی، تاریخی و قومی وهمچنین آشنایی با ریشه‌های هویت بخش و تمدن ساز در گستره میهن اسلامی، ایرانی و نقش هر یک از اقوام در خلق این فضلیت های ماندگار (جلوه‌ هایی مانند: تاریخ‌ساز بودن، انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و …) اشاره کرد.

استفاده از درونمایه آموزشی غیرداستانی (Non-Fiction) در عین رعایت اصل جذابیت، آمیختگی متن و تصویر (۳/ ۱ متن –  ۳/۲ تصویر)، توجه به شگردهای ایجاد فرصت‌های دست‌ورزی و خلاقیت ذهنی و مشارکت‌ دادن مخاطبان در تکمیل مفاهیم کتاب، تقویت و توسعه روحیه وحدت دینی و ملی (وحدت در عین کثرت) از طریق بیان داستان‌ها و جلوه‌هایی از فرهنگ و زندگی در این خصوص، – تاریخچه و نحوه پراکندگی (پراکنش) قوم در ایران در ادوار تاریخی (ترجیحا توضیح به همراه  نقشه و نمودار)، وجه تسمیه، مکان پیدایش و خاستگاه قوم، افتخارات و نامداران قوم در طول تاریخ ایران (از قدیم تا عصر حاضر)، جایگاه و عملکرد قوم در تاریخ معاصر ایران (وقایعی مانند: مشروطیت، انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و ….)، دستاوردهای عمده فرهنگی – تمدنی قوم، جلوه های فرهنگی و فولکلور (لباس، افسانه ها، ضرب المثل‌ها، لالایی، حکایت‌ها و داستان‌ها با گویش بومی و فارسی، معماری، جشن و سوگواری، غذا، مساجد و عبادتگاه‌ها، بازی‌ها و …)، تولیدات خاص قوم و نقش آن در حوزه اقتصاد ایران (صنعت مانند: صنایع دستی، صنایع تبدیلی، کشاورزی، خدمات ومصادیق آن)، توجه به شگردهای ایجاد فرصت‌های دست ورزی و خلاقیت ذهنی و مشارکت دادن مخاطبان در تکمیل مفاهیم کتاب، استفاده از منابع مستند و صحیح (علمی) در تولید محتوا، نثر و زبان جذاب از ویژگی‌های خاص این مجموعه است.

مخاطبان این مجموعه گروه سنی متوسطه یک و دو می‌باشد و قطع مجموعه، وزیری کوتاه می‌باشد. رعایت حجم متن (بین ۳۲ تا ۴۸ صفحه)

البته طرح‌ها و مجموعه‌های دیگری نیز در مرحله توسعه در دست بررسی است که پس از نهایی شدن در زمان خودش توضیحات لازم ارائه شده و رسانه ای خواهند شد. به طور مثال مجموعه “ز مثل زندگی”.

آیا کتاب‌ها منطبق بر کتاب های درسی است؟ هدفتان بیشتر روی چه مقطعی است؟

کتاب‌های درسی به دلیل محدودیت زمانی ارائه محتوایی خاص نمی‌توانند کلیه موارد را رائه نمایند، بنابراین برخی از کتاب‌ها به صورت مکمل می‌تواند این موضوع را تا حدودی تلطیف نماید که آموزش‌های لازم در خصوص تقویت حس تعلق خاطر به میهن اسلامی و سایر موارد می تواند از این طریق تقویت گردد. کتاب‌های ایران شناسی نیز در این زمینه می‌تواند تسهیل کننده باشد.

از چه منابعی برای تألیف کتاب‌ها استفاده می‌کنید؟

معمولاً منابع مورد استفاده، مراجع معتبر بوده و منابعی است که در استان‌ها شاخص است. منابع می‌بایستی جامع و مانع بوده و قابلیت استناد داشته باشد. مراجع مورد استفاده توسط اعضای گروه ایران شناسی بررسی شده و پس از تایید صحت، دقت وقابلیت استناد می‌تواند مورد استفاده قرار بگیرد.

دایره المعارف‌ها و موارد مشابه می‌تواند نمونه‌های خوبی به عنوان منابع قابل اتکا در کتاب‌ها باشد. در کنار این گونه منابع از منابع بروز و همچنین منابع تألیف شده توسط نویسندگان مطرح وسایر کتاب‌های مرجع نیز استفاده می‌شود.

انتخاب مولفان بر چه اساسی بوده است؟

مولفان معمولاً از نویسندگان حرفه‌ای انتخاب می‌شوند که دارای پیشینه غنی و مرتبط با موضوع طرح در دست اقدام، تحصیلات مرتبط و دارای تجربه در سبک و سیاق نگارشی باشند. به این منظور از ظرفیت‌های کانال‌های رسانه‌های اجتماعی تخصصی مربوط به اهالی قلم  در خصوص معرفی ویژگی‌های طرح مذکوربا توضیحات لازم و تفصیلی استفاده شده است.

شما در ایران شناسی به چه مواردی می‌پردازید؟

موضوعاتی که در گروه ایران شناسی به آن پرداخته می‌شود دارای تنوعی گسترده است و عمدتاً مباحثی است که در رابطه با شناخت جلوه‌های مختلفی ازسرزمین ایران می‌گردد می‌شود که به بهتر شناخته شدن ایران خواهد انجامید. طبیعی است که این موارد با استفاده از تکنیک‌های جذاب و روایت آموزشی مستقیم و غیر داستانی (Non-Fiction) و در جایی که مورد نیاز است به صورت داستانی به زیور طبع آراسته می شود. این مورد با در نظر گرفتن دست ورزی و فعال نمودن ذهنی دانش آموزان به شیوه ای نوین و با رویاتی متفاوت و جالب تنظیم گردیده است. مباحث و موضوعاتی که در ایران شناسی مطرح می گردد بسیار متنوع است  که از آن جمله اند مباحثی مانندطبیعت، تاریخ، رویدادهای بزرگ در سرزمین ایران مانند: نهضت جنگل، نهضت مشروطه، انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و …، آئین ومراسم مانند عروسی ها، عزاداری ها، امام معصوم علیه السلام، امامزاده ها، علما، مشاهیر، دانشمندان و بزرگان، جلوه ها و سبک های زندگی و صنعت و کشاورزی، اقوام، دست آوردهای سرزمین ایران، فعالیت ها روزمره و بسیاری از موضوعات دیگر که برای بیان آن گفت و گویی مجزا مورد نیاز است.

به عبارتی بهتر، منابع مکتوبی که باعث هرچه بهتر شناخته شدن سرزمین ایران و مردم خوب و مهربان آن گردد و همچنین انتقال میراث فرهنگی ایران، از جمله اهداف اصلی ما بوده و به نوعی در چارچوب فعالیت های گروه ایران شناسی می گنجد. یعنی موضوع انسان، طبیعت و روابط متقابل این دو در بستر و سرزمینی به نام ایران.

0
برچسب ها :

بدون دیدگاه